ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੀਓਕੇ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 21 ਮਈ (ਪੰਜਾਬ ਟਾਈਮਜ਼ ਬਿਊਰੋ)- ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, 2019 ਦੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਕਥਿਤ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਮਾਤ ਉਰਹਾਨ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਪੀਓਕੇ) ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਜਮਾਤ ਉਰਹਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਬਦੁਲ ਗੁਲਾਮ ਡਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਲ-ਬਦਰ ਦਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਲਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਰਾਵਲਕੋਟ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪੁਲਵਾਮਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀ ਆਰ ਪੀ ਐੱਫ ਦੇ 40 ਜਵਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਉਸੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਾਵਰ ਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕਾਕਪੋਰਾ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ) ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਆਪਸੀ ਤਣਾਅ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਸੀ।

Expect respite from heat as Met predicts rain in some parts of Punjab on May 22

PT News New Delhi, May 21

PT News New Delhi, May 21

Amidst an ongoing heat wave across north-western India that is expected to continue till at least May 27, some relief is expected on May 22 with the India Meteorological Department (IMD) predicting the possibility of rain and thunder-storm over some parts of Punjab. Over the past 24 hours, Faridkot district received very light rain. At 47.3 degrees Celsius, this district had recorded the highest maximum tempera-ture in the state for this sea-son just two days ago, according to IMD records. A bulletin issued by the IMD on May 21 stated that isolat-ed to scattered, light to moderate rainfall with thun-derstorms, lightning and gusty winds are expected over Punjab on May 22, even as it has issued an orange alert for heat wave to severe heat wave condi-tions at many places in Punjab and Haryana over the next seven days. Thunderstorms, dust storms along with lightning and gusty wind have also been predicted at isolated places in both the states on May 22. Very light rainfall occurred at isolated places in Punjab while the weather remained dry in Haryana over the past 24 hours, IMD data showed. Gusty winds were observed at isolated places in both states along with heat wave conditions at many places and warm nights at isolated places. Faridkot received 0.9 mm rain during the past 24 hours. During the month of May so far, Punjab has received 9.3 mm rain against the long period aver-age (LPA) of 12.2 mm for this period, accounting for a deficit of 24 percent. On the other hand, rains during May so far in Haryana have been surplus by 16 percent, with the state receiving 14.3 mm rain against the LPA of 12.3 mm. Seasonal rains since March 1 have been above LPA by 25 percent in Haryana and by nine percent in Punjab. According to IMD, the west-ern disturbance over north Pakistan and adjoining Jammu division at 3.1 km above mean sea level has become less marked.

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਓ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ

ਲੋਕੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਗੁਪਤਾ, ਮੋਬੀ ਮਾਹਿਰ, ਸੰਪਰਕ : 97815-90500

ਪੰਜਾਬ ਟਾਈਮਜ਼

ਵਿਸ਼ੇਸ਼

ਅੱਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਦਬਾਅ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਸਾਡਾ ਫਰਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੰਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ?? ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਰ ਸਕਣ। ਭੌਤਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮਾਨਸਿਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿਓ ਤਾਂ ਜੋ ਦੇ ਹਰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਣ।

ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਮਾਹੌਲ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਾਹੌਲ ਸਿੱਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਲੁਕਾਉਣੀ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ

ਇਹ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਹਾਲ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਜਾਂ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬਰ ਰੱਖਣਾ ਸਿਖਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣ ਸਕਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੀਅਰ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਯਾਨੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਉਹ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਜਾਂ ਝਿਜਕ ਦੇ ‘ਨਾਂਹ’ ਕਹਿ ਸਕਣ। ਇਹ ਸਿਖਾਓ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਗਲਤ ਆਦਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ‘ਪਰਫੈਕਟ’ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀਣ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਓ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਨ ਟੈਕਨੀਕ ਲਿਮਿਟ ਸੈਟ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਿਖਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਰ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਖੁਦ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਸੋਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਖੁਦ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿਖਾਓ ਤੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਹਿਣਾ ਸਿਖਾਓ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਬਾਹਰਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ।

ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵੀ ਸੇਵਾ

ਪੀ.ਟੀ. ਸਪੈਸ਼ਲ

ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਡੇਰਾਦੂਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗ

ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਵਧਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ

ਨਿਯਮ ਸੰਪਾਦਕੀ

ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਰਗੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ “ਕੈਂਸਰ ਬੈਲਟ” ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਵੇਂ ਮਰੀਜ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਸਿਰਫ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਅਤਿਆਧਿਕ ਵਰਤੋਂ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਹਨ। ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬਿਮਾਰੀ ਅਕਸਰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਾਫ ਪੀਣਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ, ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੀਏ, ਤਾਂ ਇਸ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 18,000-20,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਮੌਤਾਂ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 12,000-15,000 ਮੌਤਾਂ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਧਾਏ ਜਾਣ, ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇਲਾਜ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਕਾਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਪੰਜਾਬ-ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਵਧਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਸਿਰਫ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

-ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ

PUBLIC NOTICE

It is informed to the general public that Tejveer Sharma, S/o Somdas Sharma, R/o Village Smalsar, District Moga, is availing a loan from Aadhaar Housing Finance Ltd. (Ref No. 301062236) against property bearing Vasika No. 2025-26/140/1/446 dated 16-12-2025. The previous Sale Deed (Registry) of the said property, executed in favor of Somdatt Sharma, S/o Baru Ram (Vasika No. 2025-26/140/1/333 dated 25-09-2025) has been lost. A DDR No. 721332/2026 has been lodged regarding the loss. If any person/institution has any objection or claim regarding this loan or property, they must contact the undersigned in writing within 7 days of the publication of this notice. Contact: Advocate Sonia, Chamber No. 201, Block-C, District Courts, Faridkot.

Soumya Swaminathan and Gagandeep Kang: The only 2 Indian women Fellows of London-based Royal Society

PT News New Delhi, May 20

PT News

Globally recognised pediatrician and Indian clinical scientist Soumya Swaminathan was on Tuesday elected Fellow of the Royal Society (FRS), the oldest scientific body in the world in continuous existence. She is only the second Indian woman scientist to win this honour after vaccinologist Gagandeep Kang in 2019 who was the first ever Indian woman scientist to become FRS.

ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਾਕਾ ਗੁ. ਸ੍ਰੀ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ

ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਾਕਾ ਗੁ. ਸ੍ਰੀ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ (ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ) ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 17 ਸਾਲ, 20 ਮਹੀਨੇ 1685 ਈ: ਤੋਂ ਠਹਿਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 17 ਸਾਲ, 20 ਮਹੀਨੇ 1685 ਈ: ਤੋਂ ਠਹਿਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਾਕਾ ਗੁ. ਸ੍ਰੀ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ (ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ) ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹ

ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਦਾ ਘਾਟਾ, ਮਿਲਾਵਟੀ ਦੁੱਧ ‘ਚ ਵਾਧਾ

ਹਰਮਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ (ਜਲੰਧਰ), ਮੋਬਾਈਲ : 94179-24177

ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ, ਦੁੱਧ ਦੇ ਬੋਨੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਸਿਹਤ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਸਮੇਂ ਸੀ, ਹਰ ਘਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਈ ਮੱਝਾਂ ਗਾਵਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਦਾ ਨਿਰਵਾਹ ਕੇਵਲ ਦੁੱਧੀਆਂ ਵੀ ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਦੁੱਧੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮੱਝਾਂ ਗਾਵਾਂ ਘਰ ਹੋਣ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦੀਆਂ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੱਸੀ ਰੋਟੀ, ਲੱਸੀ ਦੀ ਛਾਹ ਵਰਤੋਂ ਦੁੱਧ ਦੀ, ਤੇਹੀ ਬਾਟੀਆਂ ਨਾਲ ਲੱਸੀ, ਮੱਖਣ ਮੁਕਤੀਆਂ ਖੁਰਾਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮੱਝਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਿਆ। ਦੁੱਧ ਦੇ ਬੋਨੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਹਤ ਘਰ ਦੁੱਧ ਦੇਵਣਾ, ਲੋਕੀ ਉਹਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਾ ਮੰਨਦੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੁੱਧ ਕਿਨਕੋ ਤੇ ਪਿਉਂਣੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਪੱਖੋਂ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਫਾਇਦਾ, ਬਾਪੂ ਪਿਉਂਣੇ ਰਹਿ ਜਾਣਾ, ਲੋਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਦਿੰਦੇ। ਅੱਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਪਿਉਂਣੇ ਗੀਤ ਕਾ ਤੇ ਪੀ ਜਾਣ, ਘਰ ਦੇ ਗੀਤ ਦਾ ਲੋਕੀ ਗੁਣ ਮੱਝ ਗਾਵਾਂ ਦੁੱਧ। ਪਿਉਂਣੇ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਦੁੱਧ ਦਾ ਪੁਰਾਣੀ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਹੋਏ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਹੀ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਨੂੰ ਨਰਾਜ਼ ਕਰਦੀ, ਦੁੱਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਲਟਾ ਦਿੰਦੀ..

‘ਮੇਰੀ ਤੇਰੀ ਮੱਝ ਮਰਜੇ, ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮੱਝ ਪਾਣੀ, ਕਾਸ਼ ਕਿ ਦੁੱਧ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਪਿਉਂਣੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵੇਚਾ ਹੁੰਦਾ… ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਦੁੱਧ ਦਾ ਵੇਚਾ, ਪਰ ਅੱਜ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ, ਕਿ ਨਾ ਦੁੱਧ ਰਿਹਾ, ਨਾ ਦੁੱਧ ਦੇ ਬੋਨੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰਹੇ। ਦੁੱਧ ਦੀ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੱਝਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਏ ਦਿਨ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪੁੱਜਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਦੇ ਘਰ ਦੁੱਧੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ, ਜਿਹੜੇ ਘਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੱਭ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਸ਼ੂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਉਸ ਘਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਮੱਝਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਵੋਗੇ, ਕਿ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਡਾਇਰੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਮਿਲਣੀ ਵਧੇਰੇ ਸੀ। ਅੱਜ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਕਿ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿਲਾਵਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕੀ ਵਿਚਾਰੇ ਮਿਲਾਵਟੀ ਮਿਲਾਵਟੀਆਂ ਖਾਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। ਨਕਲੀ ਦੁੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਧੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਨੇ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਿੱਥਤ ਵਰਗਾ ਦੁੱਧ ਅੱਜ ਇਹਨਾਂ ਮਿਲਾਵਟੀਆਂ ਨੇ ਸਹਿਯੋਗ ਪੈਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਡਾਕਟਰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪਿਓ ਪੀਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਿਲਾਵਟੀ ਦੁੱਧ ਕਿਸਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਘਾਟਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕਦੇ ਸਮੇਂ ਸੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੁੱਧੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਏਸ ਤਸਮਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰਨ ਦੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣੀਆਂ ਸਨ। ਪਰੰਤੂ ਅੱਜ, ਦੇਸੀ ਪੁਰਾਣਾਂ ਖਾਣੇ, ਸਾਰੇ ਵੀ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਬਣੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਖੁਰਾਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵੀ ਬਦਲੀਏ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਕਦੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਕਿ ਮੱਝ ਦਾ ਬੀਪੀ ਘਟ ਜਾਵੇ, ਮੱਝਾਂ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦੇ ਨਾਲ ਮਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੁੱਧ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਣਗੇ, ਕਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਸਿਥੇਟਿਕ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਦਾ ਵਰਤਿਆ ਸਾਰੀ ਸੇਵਨੀ ਨੂੰ ਬੇਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀਓ, ਅੱਜ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਕਿ ਮੱਝਾਂ ਬੋਣ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਮਾੜੀ ਮਾੜੀ ਮੱਝ ਸੇਵਨੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਦਿੱਸਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਸਰਜੀਤ ਪੱਤਰ ਸੱਚ ਹੀ ਕਹਿ ਗਿਆ… ‘ਛੋਟੀ ਨਜ਼ਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ, ਇਹਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਤਾਰੋ। ਤੇ ਜੋ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਇਹਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਵਾਰੋ।’

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਭੱਤੇ ਵਧਦਾ ਕਰਜ਼ਾ, ਬੇਧ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹ ਵਧਦਾ ਪੰਜਾਬ

ਪੰਜਾਬ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਰਥਚਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ ਇਸੇ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੋਹਕ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਧਿਰਾਂ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। “ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। “ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ,