ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਓ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ

ਲੋਕੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਗੁਪਤਾ, ਮੋਬੀ ਮਾਹਿਰ, ਸੰਪਰਕ : 97815-90500

ਪੰਜਾਬ ਟਾਈਮਜ਼

ਵਿਸ਼ੇਸ਼

ਅੱਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਦਬਾਅ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਸਾਡਾ ਫਰਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੰਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ?? ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਰ ਸਕਣ। ਭੌਤਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮਾਨਸਿਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿਓ ਤਾਂ ਜੋ ਦੇ ਹਰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਣ।

ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਮਾਹੌਲ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਾਹੌਲ ਸਿੱਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਲੁਕਾਉਣੀ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ

ਇਹ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਹਾਲ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਜਾਂ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬਰ ਰੱਖਣਾ ਸਿਖਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣ ਸਕਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੀਅਰ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਯਾਨੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਉਹ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਜਾਂ ਝਿਜਕ ਦੇ ‘ਨਾਂਹ’ ਕਹਿ ਸਕਣ। ਇਹ ਸਿਖਾਓ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਗਲਤ ਆਦਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ‘ਪਰਫੈਕਟ’ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀਣ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਓ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਨ ਟੈਕਨੀਕ ਲਿਮਿਟ ਸੈਟ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਿਖਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਰ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਖੁਦ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਸੋਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਖੁਦ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿਖਾਓ ਤੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਹਿਣਾ ਸਿਖਾਓ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਬਾਹਰਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ।